تغییرات اساسی استانداردهای حسابداری و گزارشگری مالی

تیم محتوای فراپیام
زمان مطالعه : 12دقیقه دیدگاهها

تغییرات اساسی استانداردهای حسابداری و گزارشگری مالی

علم حسابداری دارای یک سری از اصول است که که شامل موارد زیر می‌باشد:

  • اصل بهای تمام شده تاریخی
  • اصل تحقق درآمد
  • اصل تطابق درآمد و هزینه دریک دوره مالی
  • اصل افشاء

جهت اجرای اصول پذیرفته شده حسابداری روشها و رویه های خاصی به نام استانداردهای حسابداری بر مبنای مفاهیم نظری گزارشگری مالی تدوین میگردد. مفاهیم نظری مزبور توسط کمیته تدوین استانداردهای حسابداری با هدف تدوین و استانداردنمودن حسابداری هماهنگ تهیه و ارائه میگردد. لذا همه شخصیت‎های حسابداری یا واحدهای گزارشگر موظف به رعایت آنها در انجام عمل حسابداری و گزارشگری مالی هستند.

همانطور که اشاره شد اساس استانداردهای حسابداری بر مبنای “مفاهیم نظری گزارشگری مالی” تدوین گشته است و به گونه ای تنظیم شده تا نیازمندی های متغیر یک واحد اقتصادی را در تهیه گزارش های مالی مطلوب پاسخگو باشد حال با توجه به تغییر شرایط باید استاندارها منظور شده در جهت بهبود کیفیت و بر مبنای نیازهای متغیر موجود در جامعه تنظیم و دستخوش تغییرات مورد نظر گردد و یا استانداردهای حسابداری جدیدی تنظیم و انتشار یابد.

بر این اساس سازمان حسابرسی کل کشور در راستای نیل به اهداف خود یعنی تدوین استانداردهای حسابداری ملی که تابعی از استانداردهای حسابداری بین المللی می باشد و اهم چارچوب مفاهیم نظری صورت های مالی به وسیله تعریف استانداردهای حسابداری یا اعمال تغییرات در استانداردها و بعضا حذف برخی از استانداردها مبادرات به تدوین و تائید برخی تغبیرات در استانداردهای حسابداری ایران نموده است.

تا لحظه نگارش این مقاله تعداد استانداردهای حسابداری ایران که تدوین شده به ۴۲ استاندارد رسیده است ، ازاین تعداد۴۱ استاندارد تصویب وبرای اجرا ابلاغ و لازم الاجرا شده اند. استانداردهای حسابداری۴۰،۳۹،۳۸و۴۱ که قبلا بصورت پیش نویس منتشر شده بودند،به تازگی تصویب و برای اجرا از ابتدای سال ۱۴۰۰ منتشر شده اند. و در ۲۴ اسفند ۹۸ پیش نویس استاندارد حسابداری ۴۲ با نام اندازه گیری ارزش منصفانه منتشر گردیده است.

یکی از چالش‌های مهم پیش روی حرفه حسابداری، تهیه صورتهای مالی ۹۸ و سال‌های پیش رو، با توجه به تغییرات استانداردهایی است که سازمان حسابرسی در راستای هماهنگی هر چه بیشتر با استانداردهای بین المللی اقدام به تغیر و به روز نمودن آنها نموده است به گفته کارشناسان، “نکته قال تامل این است که حجم این تغییرات به ناگاه بسیار زیاد بوده و همراه شدن حسابداران و حسابرسان با این تغییرات گاهی سخت و دشوار خواهد بود”.

در این مطلب شما دوستان را با تغییرات استاندارد حسابداری و نحوه ارائه صورتهای مالی تجدید نظر شده، آشنا میکنیم.

استاندارد شماره ۱

صورت های مالی به چه معنی و هدف از آن ارائه آن چیست؟

طبق بند ۸ استاندارد حسابداری شماره ۱، صورتهای مالی،‌ ارائه ساختاریافته وضعیت مالی و عملکرد مالی واحد تجاری است. هدف صورتهای مالی، ارائه اطلاعاتی درباره وضعیت مالی، عملکرد مالی و جریانهای نقدی واحد تجاری است که برای تصمیم‌گیریهای اقتصادی طیف گسترده‌ای از استفاده‌کنندگان مفید باشد.

در صورتهای مالی چه اطلاعاتی ارائه میشود؟

  • داراییها
  • بدهیها
  • حقوق مالکانه
  • درآمدها و هزینه‌ها، شامل سودها و زیانها
  • آورده مالکان و توزیع منابع بین آنها به عنوان مالک و
  • جریانهای نقدی.

این اطلاعات، همراه با سایر اطلاعات مندرج در یادداشتهای توضیحی، به استفاده‌کنندگان صورتهای مالی برای پیش‌بینی جریانهای نقدی آتی واحد تجاری، به ویژه زمانبندی و قطعیت آنها، کمک می‌کند.

تفاوت صورت های مالی اساسی در استاندارد قدیم و تجدیدنظر شده

یکی از تغییرات استاندارد حسابداری شماره ۱ نحوه ارائه صورتهای مالی تجدید نظر شده، تغییر تعداد صورت های مالی است. تعداد صورتهای مالی اساسی از چهار صورت مالی به پنج صورت مالی افزایش یافته است، که به شرح زیر میباشد: مجموعه‌ کامل‌ صورتهای‌ مالی‌ قدیم شامل‌ اجزای‌ زیر است‌:

الف‌. صورتهای‌ مالی‌ اساسی‌:

  • ترازنامه
  • صورت سود و زیان
  • صورت سود و زیان جامع و
  • صورت جریان وجوه نقد

ب . یادداشتهای توضیحی

مجموعه کامل صورتهای مالی جدید شامل موارد زیر است:

الف. صورتهای مالی اساسی:

  • صورت سود و زیان برای دوره
  • صورت سود و زیان جامع برای دوره
  • صورت وضعیت مالی به تاریخ پایان دوره
  • صورت تغییرات در حقوق مالکانه برای دوره
  • صورت جریان‌های نقدی برای دوره

ب) یادداشتهای توضیحی، شامل اهم رویه‌های حسابداری و سایر اطلاعات توضیحی؛

پ) اطلاعات مقایسه‌ای دوره قبل طبق بندهای ۳۶ و ۳۷ استاندارد؛/

ت) صورت وضعیت مالی به تاریخ ابتدای دوره قبل، در صورتی که واحد تجاری یک رویه حسابداری را با تسری به گذشته بکار گیرد یا اقلام صورتهای مالی را با تسری به گذشته تجدید ارائه نماید، یا اقلام صورتهای مالی را طبق بندهای ۳۹ تا ۴۱ تجدید طبقه بندی کند.

تغییرات در نحوه ارائه صورت های مالی از سال ۱۳۹۸

نام ترازنامه به صورت وضعیت مالی تغییر کرده است. ترتیب صورت های مالی تغییر یافته است، در صورتهای مالی قبلی ابتدا ترازنامه و سپس صورت سود و زیان و صورت سود و زیان جامع ارائه میشد اما در صورتهای مالی جدید، صورت وضعیت مالی به عنوان سومین صورت مالی ارائه میشود. ارائه گردش سود انباشته طبق استاندارد جدید حذف شده است. صورت تغییرات در حقوق مالکانه برای دوره به عنوان چهارمین صورت مالی اضافه شده است.

در صورتهای مالی قبلی ترازنامه به شکل T ارائه میشد، در صورتی که در صورتهای مالی جدید اقلام صورت وضعیت مالی یا ترازنامه به صورت ستونی زیر هم قرار میگیرند. در صورتهای مالی قبلی اقلامی که از قدرت نقدشوندگی بالاتری برخوردار هستند در ابتدا گزارش میشدند اما در صورتهای مالی جدید اقلامی که از قدرت نقد شوندگی کمتری برخوردارند در ردیف های بالا تر قرار میگیرند. یعنی در صورتهای مالی جدید ابتدا دارایی های غیر جاری و سپس دارایی های جاری و در قسمت حقوق مالکانه و بدهی ها، ابتدا حقوق مالکانه و سپس بدهی های غیر جاری و در آخر بدهی های جاری گزارش میشود. مالیات بر درآمد در صورت سود و زیان قدیم با عنوان هزینه مالیات بر درآمد در نظر گرفته شده است.

صورت جریان های نقدی قدیم پنج طبقه بود اما در صورتهای مالی جدیدشامل سه طبقه به شرح زیر می باشد:

  • جریان های نقدی حاصل از فعالیتهای عملیاتی
  • جریان های نقدی حاصل از فعالیت های سرمایه گذاری
  • جریان های نقدی حاصل از فعالیتهای تامین مالی

در واقع دو طبقه بازده سرمایه گذاریها و سود پرداختی بابت تأمین مالی و مالیات بردرآمد از این صورت حذف شده است. اطلاعات قابل ارائه در صورت سود و زیان

صورت سود و زیان باید شامل اقلام اصلی باشد که مبالغ زیر را برای دوره ارائه کند:

  • • درآمدهای عملیاتی
  • • هزینه‌های مالی
  • • سهم از سود یا زیان واحدهای تجاری وابسته و مشارکتهای خاص که حسابداری آنها به روش ارزش ویژه انجام می‌شود
  • • هزینه مالیات
  • • یک مبلغ مجزا برای کل عملیات متوقف‌شده (به استاندارد حسابداری ۳۱ مراجعه شود)
  • • سود یا زیان دوره
  • سود یا زیان دوره، قابل انتساب به:
  • ۱٫منافع فاقد حق کنترل
  • ۲٫مالکان واحد تجاری اصلی.

در صورت سود و زیان، عنوان مالیات بردرآمد به هزینه مالیات تغییر یافته است. عنوان هزینه مطالبات مشکوک الوصول (هزینه استثنایی) به هزینه کاهش ارزش دریافتنی‌ها تغییر یافته است. که طبق توضیح، هزینه کاهش ارزش دریافتنی‌ها در نتیجه ورشکستگی یکی از مشتریان عمده بوده، لذا طبق بند ۸۶ استاندارد حسابداری ۱، برای درک عملکرد مالی شرکت نمونه، تحت سرفصل جداگانه در صورت سود و زیان ارائه شده است.

اطلاعات قابل ارائه در صورت سود و زیان جامع

واحد تجاری باید موارد زیر را در صورت سود و زیان جامع ارائه کند:

  • الف. سود یا زیان دوره
  • ب . سایر اقلام سود و زیان جامع
  • پ . مجموع سود و زیان جامع دوره
  • ت . مجموع سود و زیان جامع دوره، قابل انتساب به:
  • ۱٫ منافع فاقد حق کنترل؛
  • ۲٫ مالکان واحد تجاری اصلی.

نکته: چنانچه اجزای صورت سود و زیان جامع، محدود به سود خالص باشد، ارائه آن مورد ندارد.

اطلاعات قابل ارائه در صورت وضعیت مالی

واحد تجاری باید برای اقلام اصلی ارائه‌شده، طبقات فرعی بیشتری را متناسب با عملیات واحد تجاری، در صورت وضعیت مالی یا در یادداشتهای توضیحی افشا کند، برای مثال:

  • • اقلام داراییهای ثابت مشهود، طبق استاندارد حسابداری ۱۱ به طبقاتی تفکیک می‌شود.
  • • دریافتنی ها به مبالغ دریافتنی از مشتریان تجاری، دریافتنی‌ها از اشخاص وابسته، پیش پرداختها و سایر مبالغ تفکیک می‌شود.
  • • موجودیها طبق استاندارد حسابداری ۸ به طبقاتی مانند موجودی کالا، ملزومات تولید، مواد اولیه، کار در جریان ساخت و کالای ساخته شده تفکیک می‌شود.
  • • ذخایر به ذخایر مزایای کارکنان و سایر ذخایر تفکیک می‌شود و
  • • سرمایه و اندوخته‌ها به طبقات مختلف مانند سرمایه پرداخت‌شده، صرف سهام و اندوخته‌ها تفکیک می‌شود.

مثالهایی برای مقایسه ترازنامه با صورت وضعیت مالی

در واقع صورت وضعیت مالی نام جدید ترازنامه می باشد. فرمت کلی ترازنامه دچار تغییر زیادی نشده و چند مورد از اجزای آن دچار تغییر شده اند. برای مثال نمونه ای از آنها ذکر میشود: سرفصل داراییهای نگهداری شده برای فروش در قسمت دارایی های جاری به دارایی‌های غیرجاری نگهداری شده برای فروش به عنوان آخرین مورد در دارایی های جاری، تغییر کرده است. سرفصل سرمایه‌گذاری در املاک طبق استاندارد قدیم بعد از سرمایه گذاری بلند مدت و قبل از دارایی های نامشهود گزارش میشد اما در تجدیدنظر بعد از دارایی ثابت مشهود و قبل از دارایی نامشهود گزارش میشود. نکته مهم اینکه قبلا در ترازنامه داراییهایی که نقدشوندگی بالایی داشتند و بدهی هایی که سررسید آنها نزدیکتر بود در ابتدا گزارش میشدند اما طبق استاندارد تجدیدنظر شده، این ترتیب عکس شده ، در قسمت دارایی ها ابتدا دارایی های غیرجاری و سپس جاری و در قسمت بدهی ها و حقوق صاحبان سرمایه ابتدا حقوق مالکانه و سپس بدهی های غیرجاری و جاری به ترتیب گزارش میشوند.

اطلاعات قابل ارائه در صورت تغییرات در حقوق مالکانه

طبق بند ۱۰۸ استاندارد شماره ۱ تجدیدنظر شده، واحد تجاری صورت تغییرات در حقوق مالکانه را باید طبق الزامات بند ۹ ارائه کند. صورت تغییرات در حقوق مالکانه شامل اطلاعات زیر است: مجموع سود و زیان جامع دوره، که جمع مبالغ قابل انتساب به مالکان واحد تجاری اصلی و منافع فاقد حق کنترل را جداگانه نشان می‌دهد. برای هر یک از اجزای حقوق مالکانه، صورت تطبیق مبالغ دفتری ابتدا و پایان دوره که به‌طور جداگانه تغییرات موارد زیر را افشا می‌کند: ۱. سود یا زیان دوره ۲. سایر اقلام سود و زیان جامع ۳. معاملات با مالکان به عنوان مالک، که بطور جداگانه آورده مالکان و توزیع منابع بین آنها و تغییر منافع مالکیت در واحدهای تجاری فرعی که موجب از دست دادن کنترل نمی‌شود را نشان می‌دهد. طبق بند ۱۱۱ استاندارد جدید، اجزای حقوق مالکانه در بند ۱۰۸، برای مثال، شامل هر طبقه از حقوق مالکانه تأمین‌شده،‌ مبلغ انباشته هر طبقه از سایر اقلام سود و زیان جامع و سود انباشته است.

صورت جریانهای نقدی

طبق بند ۱۱۴ استاندارد جدید، اطلاعات جریان نقدی، برای استفاده‌کنندگان صورتهای مالی، مبنایی جهت ارزیابی توانایی واحد تجاری در ایجاد نقد و معادل نقد و ارزیابی نیازهای واحد تجاری به استفاده از آن جریان، فراهم می‌کند. استاندارد حسابداری ۲، الزامات ارائه و افشای اطلاعات جریان نقدی را تعیین می‌کند.

تاریخ اجرا

طبق بند ۱۳۹ استاندارد حسابداری شماره ۱، این الزامات در مورد کلیه صورتهای مالی که دوره مالی آنها از تاریخ‌ ۰۱/۰۱/۱۳۹۸و بعد از آن‌ شروع‌ می‌شود، لازم‌ الاجراست.‌ اجرای الزامات این استاندارد، منجر به کنارگذاری استاندارد حسابداری ۱۴ نحوه ارائه داراییهای جاری و بدهیهای جاری می‌گردد. ( لازم به ذکر است که ، اجرای همزمان این استاندارد و استاندارد حسابداری ۳۴ رویه‌های حسابداری، تغییر در برآوردهای حسابداری و اشتباه، موجب کنارگذاری استاندارد حسابداری ۶ گزارش عملکرد مالی می‌شود.)

استاندارد حسابداری شماره ۲

طبق بند ۲ استاندارد واحد تجاری باید صورت جریانهای نقدی را طبق الزامات این استاندارد تهیّه کند وآن را به عنوان بخش جدا نشدنی صورتهای مالی برای هر دوره ای که صورتهای مالی تهیّه می شود ارایه نماید. طبق بند ۹ استاندارد،صورت جریانهای نقدی باید جریانهای نقدی طبقه بندی شده برحسب فعالیتهای عملیاتی،سرمایه گذاری و تأمین مالی را گزارش کند که مشخصاً صورت جریانهای نقدی از سه بخش تشکیل می شود. طبق بند ۵۷ استاندارد ۲، الزامات این استاندارد درمورد کلیّه صورتهای مالی از تاریخ ۰۱/۰۱/۱۳۹۸و بعد از آن لازم الاجراست و استاندارد شماره ۲ با عنوان ” صورت جریان وجوه نقد”.مصوب سال ۱۳۷۹ کنارگذارده می شود.طبق بند ۵۸ ، با اجرای استاندارد ۲ مصوب سال ۱۳۹۷ مفاد استاندارد بین المللی حسابداری شماره۷رعایت شده است . استاندارد حسابداري ۳۴ با عنوان “رویه‌های حسابداری، تغییر در برآوردهای حسابداری و اشتباهات” مصوب سال ۱۳۹۷ که در مورد كليه‌ صورتهاي‌ مالي‌ كه‌ دوره‌ مالي‌ آنها از تاريخ‌ ۱/۱/۱۳۹۸ و بعد از آن‌ شروع‌ مي‌شود، لازم‌الاجراست‌.

نکته: اجرای همزمان این استاندارد و استاندارد حسابداری ۱ ارائه صورتهای مالی، موجب کنارگذاری استاندارد حسابداری ۶ گزارش عملکرد مالی می‌شود.

با اجراي‌ الزامات‌ اين‌ استاندارد، مفاد استاندارد بين‌المللي‌ حسابداري‌ ۸ رویه‌های حسابداری، تغییر در برآوردهای حسابداری و اشتباهات (ویرایش ۲۰۱۷) نيز رعايت‌ مي‌شود. استاندارد حسابداری ۳۵ ( مالیات بردرآمد) هدف این استاندارد تجویز نحوه حسابداری مالیات بر درآمد وچگونگي به حساب گرفتن آثار مالياتي جاري و آتي موارد زير است الف. بازيافت (تسويه) آتي مبلغ دفتري داراييهايي (بدهيهايي) كه در صورت وضعيت مالي واحد تجاري شناسايي ميشوند؛ ب. معاملات و ساير رويدادهاي دوره جاري كه در صورتهاي مالي واحد تجاري شناسايي ميشوند الزامات این استاندارد ازتاریخ ۱/۱/۱۳۹۹ و بعد ازآن لازم الاجراست.

استاندارد حسابداری ۳۶ ( ارایه ابزارهای مالی ) هدف این استاندارد تعيين اصول ارائه ابزارهاي مالي به عنوان بدهي يا حقوق مالكانه و تهاتر داراييهاي مالي و بدهيهاي مالي ا ست. اين استاندارد براي طبقه بندي ابزارهاي مالي ،داراييهاي مالي، بدهيهاي مالي و ابزارهاي مالكانه؛ طبقه بندي درآمد مالي و هزينه مالي؛ سودتقسيمي، زيانها و سودهاي مربوط؛ و شرايط تهاتر يا عدم تهاتر داراييهاي مالي و بدهيهاي مالي كاربرد دارد و از ابتدای سال ۱۳۹۸ و بعد از آن لازم الاجرا می باشند. با اجراي‌ الزامات‌ اين‌ استاندارد، مفاد استاندارد بين‌المللي‌ حسابداری ۳۲ ابزارهای مالی: ارائه (ویرایش ۲۰۱۷ ) نیز رعايت‌ مي‌شود. استاندارد حسابداري ۳۷ با عنوان “ابزارهای مالی: افشا” هدف اين ا ستاندارد، الزام واحدهاي تجاري به اف شاي اطلاعاتي در صورتهاي مالي ا ست تا استفاده ئكنندگان بتوانند موارد زير را ارزيابي كنند: الف. اهميت ابزارهاي مالي براي وضعيت مالي واحد تجاري؛ و ب. ماهيت و ميزان ريسكهاي ناشي از ابزارهاي مالي، كه واحد تجاري طي دوره و در پايان دوره گزارش این استاندارد مصوب سال ۱۳۹۷ میباشد و در مورد كليه‌ صورتهاي‌ مالي‌ كه‌ دوره‌ مالي‌ آنها از تاريخ‌ ۱/۱/۱۳۹۸ و بعد از آن‌ شروع‌ مي‌شود، لازم‌الاجراست‌.

با اجراي‌ الزامات‌ اين‌ استاندارد، مفاد استاندارد بين‌المللي‌ گزارشگری مالی ۷ ابزارهای مالی: افشا (ویرایش ۲۰۱۷)، به استثنای بندهای ۹ تا ۱۲الف و ۲۰ تا ۲۴، رعايت‌ مي‌شود. استاندارد حسابداری ۳۸ترکیبهای تجاری -تجدیدنظر شده ۱۳۹۷ این استاندارد برای معامله یا رویداد دیگری که تعریف ترکیب تجاری را احزار میکند کاربرد دارد این استاندارد در سال ۱۳۹۸ مصوب گشته و لازم الاجراء از سال ۱۴۰۰ میباشد.

استاندارد حسابداری ۳۹ صورتهای مالی تلفیقی (تجدیدنظر شده ۱۳۹۷) هدف این استاندارد تعیین اصول ارائه و تهیه صورتهای مالی تلفیقی در زمانی است که واحد تجاری یک یا چند واحد تجاری دیگر را کنترل می کند این استاندارد مصوب جایگزین الزامات مربوط به صورتهای مالی تلفیقی مندرج در استاندارد ۱۸ تجدید نظر شده سال ۱۳۸۴ خواهد شد و لازم الاجراء از سال ۱۴۰۰ می باشد . استاندارد حسابداری ۴۰ مشارکتها هدف این استاندارد، تعیین اصول گزارشگری مالی برای واحدهای تجاری است که در توافقهای تحت کنترل مشترک (یعنی مشارکتها)، منافعی دارند میباشد این استاندارد در سال ۱۳۹۸ مصوب و لازم الاجراء از سال ۱۴۰۰ میباشد . استاندارد حسابداری ۴۱ افشای منافع در واحدهای تجاری دیگر هدف این استاندارد الزام واحد تجاری به افشای منافع اطلاعاتی است که استفاده‌ کنندگان صورتهای مالی را قادر به ارزیابی موارد زیر کند: الف. ماهیت منافع آن در واحدهای تجاری دیگر و ریسکهای مرتبط با آن منافع ب. آثار آن منافع بر وضعیت مالی، عملکرد مالی و جریانهای نقدی واحد تجاری. این استاندارد در سال ۱۳۹۸ مصوب و لازم الاجراء از سال ۱۴۰۰ میباشد استاندارد حسابداری ۴۲ اندازه گیری ارزش منصفانه بصورت پیش نویس تا ۳۱خرداد ۹۹ میباشد لازم به یادآوری است که مطالعه دقیق و آگاهی از مفاد استاندارد های حسابداری برای حسابداران و حسابرسان امری ضروری است و بکارگیری آنها در ثبت و نگهداری و افشاء رویدادهای مالی لازم است .

معمولا حسابدارانی که به استاندارد های حسابداری توجه ای نشان نمی دهند ازدسته حسابدارانی هستند که علاقه ای به ارتقاء دانسته ها و معلومات حسابداری وپیشرفت و کسب درآمد بیشتر در حرفه حسابداری ندارند.

نویسنده: تیم محتوای فراپیام

								
برچسب ها :
guest
0 دیدگاه ها
Inline Feedbacks
مشاهده همه دیدگاه ها
مطالب مرتبط
دانلود کاتالوگ دمو